Các loại xà gồ trong xây dựng: Phân loại và ứng dụng

Trong hệ kết cấu mái, xà gồ là cấu kiện tuy không quá “phô trương” nhưng lại đóng vai trò nền tảng quyết định đến độ bền, độ ổn định và tuổi thọ của toàn bộ công trình. Từ nhà dân dụng lợp tôn, nhà xưởng quy mô vừa cho đến nhà thép tiền chế khẩu độ lớn, việc lựa chọn đúng loại xà gồ không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn đảm bảo an toàn lâu dài. Thực tế cho thấy, nhiều sự cố võng mái, rung lắc khi gió lớn hoặc xuống cấp nhanh đều bắt nguồn từ việc chọn sai loại xà gồ hoặc tính toán tiết diện chưa phù hợp. Vì vậy, hiểu rõ các loại xà gồ trên thị trường hiện nay là bước quan trọng trước khi triển khai bất kỳ công trình nào.

Xà gồ là gì và vai trò trong kết cấu mái

Xà gồ là cấu kiện chịu lực nằm ngang, được đặt trên hệ vì kèo hoặc khung thép chính. Nhiệm vụ của xà gồ là đỡ mái tôn, mái ngói hoặc tấm lợp, đồng thời truyền tải trọng từ mái xuống hệ khung chịu lực bên dưới.

Trong nhà thép tiền chế, xà gồ gần như là mắt xích trung gian giữa tấm lợp và khung chính. Nó chịu tác động của tĩnh tải, hoạt tải, tải trọng gió và các tải trọng bổ sung như hệ pin năng lượng mặt trời. Vì vậy, việc lựa chọn đúng loại xà gồ có ý nghĩa quyết định đến độ an toàn và tuổi thọ công trình.

Phân loại xà gồ theo vật liệu

Phân loại theo vật liệu là cách phổ biến nhất vì ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền, khả năng chống ăn mòn và chi phí đầu tư.

Xà gồ thép đen

Xà gồ thép đen được sản xuất từ thép cán nóng thông thường, không có lớp mạ bảo vệ. Ưu điểm là giá thành thấp và dễ gia công. Tuy nhiên, khả năng chống oxy hóa kém khiến loại này chỉ phù hợp với công trình tạm hoặc môi trường khô ráo. Nếu sử dụng trong điều kiện ẩm hoặc ven biển, cần sơn chống gỉ kỹ lưỡng để đảm bảo độ bền.

Xà gồ thép mạ kẽm

Đây là dòng được sử dụng phổ biến nhất hiện nay. Thép được mạ kẽm nhúng nóng hoặc mạ điện phân nhằm tăng khả năng chống ăn mòn.

Ưu điểm nổi bật là trọng lượng nhẹ, thi công nhanh, độ bền cao và phù hợp với nhà xưởng, nhà tiền chế. Các doanh nghiệp lớn như Hoa Sen Group và Nam Kim Group đều cung cấp sản phẩm xà gồ mạ kẽm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

Xà gồ nhôm

Xà gồ nhôm có trọng lượng nhẹ và khả năng chống ăn mòn vượt trội, đặc biệt trong môi trường hóa chất hoặc khu vực gần biển. Tuy nhiên, chi phí cao nên ít được sử dụng phổ biến, chủ yếu áp dụng cho công trình đặc thù.

Xà gồ bê tông cốt thép

Trong nhà ở truyền thống lợp ngói, xà gồ có thể được đúc bằng bê tông cốt thép. Loại này có độ bền cao và ít phải bảo trì, nhưng trọng lượng lớn và thi công chậm, không phù hợp với nhà xưởng công nghiệp hiện đại.

Phân loại theo hình dạng tiết diện

Ngoài vật liệu, tiết diện là yếu tố quan trọng quyết định khả năng chịu lực và phương án liên kết. Cụ thể:

Xà gồ chữ C: Xà gồ C được sử dụng phổ biến trong nhà dân dụng và nhà xưởng nhỏ đến vừa. Loại này nhẹ, dễ lắp đặt, phù hợp khẩu độ trung bình và thường được sản xuất bằng phương pháp cán nguội.

Xà gồ chữ Z: Xà gồ Z phù hợp với nhà thép tiền chế khẩu độ lớn. Khả năng nối chồng mí giúp tăng độ cứng và tối ưu vật liệu, mang lại hiệu quả kinh tế cao trong công trình công nghiệp diện tích lớn.

Xà gồ chữ U: Ít phổ biến hơn, thường được sử dụng trong công trình dân dụng hoặc làm kết cấu phụ.

Xà gồ thép H: Thép H có khả năng chịu tải lớn, phù hợp với công trình khẩu độ lớn hoặc mái có tải trọng cao. Tuy nhiên, trọng lượng và chi phí cao khiến loại này chủ yếu dùng cho kết cấu chịu lực chính.

Ứng dụng thực tế của các loại xà gồ trong thực tế

Trong nhà dân dụng lợp tôn, xà gồ C mạ kẽm là lựa chọn phổ biến nhờ chi phí hợp lý và thi công nhanh. Nhà xưởng nhỏ có thể sử dụng C hoặc Z tùy vào khẩu độ thiết kế. Với công trình lớn, xà gồ Z hoặc thép H sẽ đảm bảo khả năng chịu lực tốt hơn.

Đối với khu vực có gió bão mạnh, việc tính toán bước xà gồ và liên kết bulong cần được thực hiện kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn lâu dài.

Kết luận

Các loại xà gồ hiện nay rất đa dạng về vật liệu và tiết diện, mỗi loại đều có ưu điểm và phạm vi ứng dụng riêng. Việc lựa chọn đúng loại xà gồ không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn đảm bảo độ bền và sự ổn định cho toàn bộ công trình trong suốt quá trình sử dụng. Để được tư vấn chi tiết và cung cấp vật liệu chất lượng, vui lòng truy cập website chính thức tại https://thepdaibang.com/